Nội dung chính
Tình trạng nhà siêu mỏng siêu méo tại Hà Nội đang trở thành nỗi lo về an toàn đô thị khi các dự án mở rộng đường Vành đai 1 và các tuyến giao thông trọng điểm để lại nhiều mảnh đất vụn.
Sau khi thực hiện giải phóng mặt bằng để thi công các dự án giao thông huyết mạch như Vành đai 1 hay tuyến đường nối Đồng Tàu – Giải Phóng, diện mạo đô thị Thủ đô lại xuất hiện một hình ảnh đầy trớ trêu. Đó chính là sự hiện diện của những công trình kiến trúc có hình thù kỳ quặc, thách thức mọi quy chuẩn về không gian sống.
Thực trạng những “mảnh ghép” kiến trúc kỳ dị sau giải tỏa
Dự án đường Vành đai 1 (đoạn Hoàng Cầu – Voi Phục) và tuyến đường nối từ KĐT Đồng Tàu đến đường Giải Phóng vốn là những công trình then chốt nhằm giải quyết tình trạng ùn tắc giao thông. Tuy nhiên, ngay khi các tuyến đường này vừa thành hình, người dân và người tham gia giao thông không khỏi ngỡ ngàng trước sự xuất hiện của các ki-ốt và nhà ở có hình dáng vô cùng bất thường.
Ghi nhận thực tế ngày 11/4 dọc theo Vành đai 1, không khó để bắt gặp những mảnh đất sót lại với muôn hình vạn trạng. Để tận dụng tối đa “mặt tiền” đắt giá vừa lộ diện, nhiều chủ sở hữu đã nhanh chóng quây tôn, dựng khung sắt hoặc xây tường gạch tạm bợ để giữ đất, biến chúng thành những ki-ốt hoặc nhà ở bỏ hoang nhưng vẫn có dấu hiệu sử dụng.
Từ góc nhìn trên cao, sự chắp vá này hiện lên rõ rệt hơn bao giờ hết. Những ngôi nhà muôn hình vạn trạng: từ hình tam giác, hình thang cho đến những dải đất có chiều sâu chỉ vỏn vẹn 1-2 mét nhưng lại trải dài bám sát mặt đường, tạo nên một cảnh quan đô thị thiếu tính thống nhất.
Tại sao các thửa đất “đầu thừa đuôi thẹo” lại hình thành?
Nguyên nhân của vấn đề này không mới nhưng vẫn luôn là bài toán khó trong quản lý đô thị. Sau khi Nhà nước thu hồi đất để mở rộng đường, phần diện tích nằm ngoài chỉ giới quy hoạch sẽ hình thành nên những thửa đất “đầu thừa đuôi thẹo”. Những mảnh đất này thường không đủ tiêu chuẩn để cấp phép xây dựng chính thức (thường do diện tích dưới 15m2 hoặc có kích thước hình học không phù hợp).
Đặc biệt tại các nút giao trên đường Vành đai 1, tình trạng này diễn ra rất nghiêm trọng. Tại các ngã ba, ngã tư, đường không thể cắt vuông góc mà bắt buộc phải có “góc vát” để tăng bán kính rẽ và đảm bảo tầm nhìn an toàn cho phương tiện. Chính những đường cắt chéo, bo cong này đã vô tình “băm nát” các thửa đất vuông vắn ban đầu, tạo ra vô số mảnh đất hình nêm, hình tam giác với diện tích cực kỳ nhỏ.
Điển hình như tại ngã tư Đê La Thành – Giảng Võ, hình ảnh những ngôi nhà có kết cấu bất đối xứng đã trở thành minh chứng rõ nhất cho khái niệm “đầu thừa đuôi thẹo”.
Rủi ro tiềm ẩn và hướng xử lý từ chính quyền
Việc sinh sống trong các công trình siêu mỏng, kết cấu lỏng lẻo không chỉ gây mất mỹ quan đô thị mà còn tiềm ẩn những rủi ro cực lớn về an toàn. Nguy cơ sụt lún, cháy nổ luôn thường trực, trong khi không gian sinh hoạt bên trong gần như không đảm bảo các điều kiện tối thiểu về sức khỏe và tiện nghi.
Thực tế cho thấy, ngay cả khi đã bị giải phóng mặt bằng, vẫn có những hộ dân cố gắng bám trụ trong những căn nhà quây tôn tạm bợ để duy trì cuộc sống.
Tại khu vực trước lối vào bệnh viện Phụ sản Hà Nội, có những ngôi nhà với chiều ngang chỉ hơn 2m và chiều sâu hơn 4m nhưng vẫn có người sinh sống thường xuyên.
Tương tự, tại tuyến đường nối Đồng Tàu – Giải Phóng, hàng loạt những “bức tường có cửa sổ” mọc lên chênh vênh dọc theo các lối đi.
Có những trường hợp cực đoan hơn, diện tích nhà chỉ tương đương một phòng tắm, mặt tiền tuy rộng nhưng chiều sâu chưa đầy một sải tay.
Nhìn từ xa, những công trình này mỏng như tờ giấy, lọt thỏm và tạo cảm giác mất cân đối hoàn toàn so với không gian xung quanh.
Dù diện tích cực kỳ hạn chế, một số chủ hộ đã nhanh chóng xây dựng và hoàn thiện cơ bản các thiết bị sinh hoạt ngay khi mặt bằng vừa được bàn giao nhằm ổn định cuộc sống.
Để giải quyết dứt điểm tình trạng này, TP. Hà Nội đã có những động thái quyết liệt. Theo Quyết định số 61 (có hiệu lực từ ngày 07/10/2024), thành phố sẽ kiên quyết thu hồi các thửa đất sau mở đường có diện tích dưới 15m2 hoặc có chiều rộng, chiều sâu dưới 3m. Mục tiêu cốt lõi là thực hiện hợp thửa, hợp khối để chỉnh trang đô thị theo hướng văn minh và hiện đại hơn.
Góc nhìn chuyên gia: Việc siết chặt quản lý thông qua Quyết định 61 là bước đi cần thiết để xóa bỏ những “vết sẹo” kiến trúc này. Tuy nhiên, bài toán đền bù và tái định cư cho người dân sở hữu các mảnh đất dôi dư cần được tính toán kỹ lưỡng để đảm bảo tính nhân văn và sự đồng thuận của xã hội.
Bạn nghĩ sao về quy định thu hồi các mảnh đất siêu nhỏ này? Liệu đây có phải là giải pháp tối ưu cho bộ mặt đô thị Hà Nội? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn bên dưới!