Nội dung chính
Minh bạch tài chính tôn giáo đang trở thành yêu cầu cấp thiết trong quá trình sửa đổi Luật Tín ngưỡng, tôn giáo nhằm ngăn chặn các rủi ro về rửa tiền và lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Trong phiên góp ý dự thảo Luật Tín ngưỡng, tôn giáo sửa đổi ngày 10/4, các đại biểu Quốc hội và đại diện giáo hội đã đưa ra những kiến nghị sắc bén về việc quản lý dòng tiền và tài sản số trong hoạt động tín ngưỡng hiện đại.
Nguy cơ từ dòng tiền không kiểm soát và tài sản số
Đại biểu Hoàng Thị Thanh Thúy (Phó đoàn Tây Ninh) nhận định rằng, dù dự luật đã bước đầu thiết lập cơ chế quản lý các khoản thu từ lễ hội, nhưng vẫn tồn tại những kẽ hở lớn. Nguồn thu từ công đức, tài trợ nước ngoài nếu chuyển qua tài khoản cá nhân thay vì tài khoản tổ chức sẽ tiềm ẩn rủi ro cực lớn về rửa tiền và lừa đảo.
Đặc biệt, trong kỷ nguyên số, khái niệm tài sản không còn bó hẹp ở hữu hình. Nhiều cơ sở tôn giáo hiện sở hữu các kênh mạng xã hội có lượng người theo dõi khổng lồ, phát sinh doanh thu từ quảng cáo. Đây là loại tài sản số cần được đưa vào khuôn khổ quản lý chặt chẽ để tránh thất thoát và trục lợi.
Yêu cầu bắt buộc: Quyên góp online qua tài khoản đăng ký
Để bảo vệ quyền lợi của tín đồ và đảm bảo tính pháp lý, đại biểu Thúy đề xuất: Mọi hoạt động vận động quyên góp trên không gian mạng của các tổ chức tôn giáo phải sử dụng tài khoản ngân hàng đã đăng ký chính thức với cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Việc này giúp:
- Cơ quan quản lý dễ dàng kiểm soát dòng tiền đi đúng mục đích.
- Người dân có căn cứ đối chiếu, tránh tình trạng bị các đối tượng xấu lợi dụng danh nghĩa tôn giáo để chiếm đoạt tài sản.
- Tạo ra sự minh bạch tuyệt đối trong các hoạt động từ thiện, công đức.
Quản lý tôn giáo trên không gian mạng và ranh giới pháp lý
Sự phổ biến của các hoạt động truyền đạo, giảng pháp trực tuyến theo số liệu từ Ban Tôn giáo Chính phủ đang tạo ra những thách thức mới. Đại biểu đề nghị cần có quy định ngăn chặn việc lợi dụng thuật toán mạng xã hội để lan truyền thông tin sai lệch về giáo lý, giáo luật – vốn có thể bị thao túng để ảnh hưởng đến nhận thức của cộng đồng.
Đồng quan điểm, Hòa thượng Thích Thanh Quyết (Phó chủ tịch Hội đồng Trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam) nhấn mạnh nguyên tắc quản lý tài sản: “Tiền chùa để xây nhà chùa, tiền chúa để xây nhà chúa”. Ông đề nghị Luật cần bổ sung thiết chế phòng ngừa thất thoát, tiêu cực và làm rõ ranh giới giữa quyền tự do tín ngưỡng với hành vi lợi dụng tôn giáo trên các nền tảng xuyên biên giới.
Quy định hiện hành về quản lý tiền công đức
Theo Thông tư 04/2023, các cơ sở tôn giáo hiện đã có những quy định cụ thể về tài chính:
- Đối với tiền chuyển khoản/thanh toán điện tử: Phải tiếp nhận qua tài khoản tại Kho bạc Nhà nước hoặc ngân hàng thương mại.
- Đối với tiền mặt: Phải được ghi chép, kiểm đếm định kỳ và quản lý chặt chẽ.
- Quản lý nguồn tiền: Tiền chưa sử dụng phải được gửi vào tài khoản để bảo đảm an toàn, minh bạch.
Dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo sửa đổi dự kiến sẽ được Quốc hội thông qua trong quy trình một kỳ họp, hứa hẹn tạo ra bước ngoặt lớn trong việc chuẩn hóa hoạt động tôn giáo tại Việt Nam.