Chia sẻ với Reatimes dịp đầu năm mới 2023, TS. Nguyễn Hữu Huân, Trưởng Bộ môn Tài chính, Trường Đại học Kinh tế TP.HCM đã đưa ra những đánh giá tương đối tích cực về triển vọng tăng trưởng của kinh tế Việt Nam trong thời gian tới. Đặc biệt khi Chính phủ có những chính sách điều hành kinh tế hợp lý, bối cảnh các yếu tố vĩ mô thế giới không quá biến động cùng việc Trung Quốc chấm dứt chính sách Zero Covid thì khả năng đạt được chỉ tiêu tăng trưởng như Quốc hội đề ra là rất lớn.

Những gam màu sáng – tối trong bức tranh kinh tế Việt Nam 2022

PV: Nhiều ý kiến cho rằng bức tranh kinh tế Việt Nam năm 2022 có những gam màu sáng nhưng cũng không ít khoảng tối. Ông có đồng ý với quan điểm trên? Theo ông, đâu là điểm sáng và đâu là điểm tối trong bức tranh năm 2022?

TS. Nguyễn Hữu Huân: Đúng vậy, bức tranh kinh tế Việt Nam năm 2022 có những điểm sáng nhưng cũng có những khoảng tối. Điểm sáng ở đây là chúng ta đã thành công trong việc phục hồi kinh tế hậu đại dịch Covid-19 với mức tăng trưởng kinh tế cao nhất trong vòng 10 năm qua và lạm phát được giữ ở mức thấp trong bối cảnh kinh tế toàn cầu gặp rất nhiều khó khăn, thử thách bởi tác động tiêu cực từ cuộc chiến Nga – Ukraine cũng như việc đứt gãy chuỗi cung ứng. Có thể nói, đây là một sự phục hồi thần kỳ của kinh tế Việt Nam so với phần còn lại của thế giới. 

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, kinh tế Việt Nam trong năm 2022 cũng đã bắt đầu bộc lộ những điểm yếu nội tại như việc thao túng làm giá trên thị trường chứng khoán, một số vụ việc lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên thị trường chứng khoán và bất động sản bị phanh phui hay các kẽ hở trong việc phát hành trái phiếu. Cùng với đó là ảnh hưởng từ việc thắt chặt tiền tệ đến thanh khoản của toàn bộ nền kinh tế, lãi suất tăng cao nhất trong 10 năm trở lại đây cũng như đồng nội tệ mất giá tương đối cao bởi tác động của việc FED tăng lãi suất.

Hệ quả là thị trường tài chính và bất động sản bị ảnh hưởng nghiêm trọng, kèm theo đó là các doanh nghiệp gặp rất nhiều khó khăn trong việc huy động vốn để tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, thậm chí một số doanh nghiệp còn gặp khó khăn nhiều hơn cả trong giai đoạn đại dịch Covid-19.

PV: Trước bối cảnh đó, ông đánh giá như thế nào về công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ?

TS. Nguyễn Hữu Huân: Tôi cho rằng, Chính phủ đã làm rất tốt trong việc chèo lái con thuyền kinh tế Việt Nam “đón sóng vượt bão” trong năm 2022. Khi chúng ta phải đối mặt với quá nhiều khó khăn và thử thách, thì Chính phủ và các bộ ngành đã bám rất sát diễn biến thị trường để đưa ra những chỉ đạo và quyết định kịp thời. Nhờ vậy mà chúng ta vẫn bảo toàn được thành quả tăng trưởng trong năm, đồng thời hạn chế đến mức thấp nhất những tác động xấu từ bên ngoài như việc FED tăng lãi suất, vấn đề về cuộc chiến Nga – Ukraine hay việc Trung Quốc thực thi chính sách Zero Covid.

Khả năng đạt được mục tiêu tăng trưởng Quốc hội đề ra là 80% 

PV: Tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam lần thứ 5 mới đây, nhiều chuyên gia nhận định, bước sang năm 2023, nền kinh tế nước ta sẽ đối mặt với không ít khó khăn, thách thức đến từ nền kinh tế toàn cầu. Ông có thể cho biết những thách thức, khó khăn ở đây là gì?

TS. Nguyễn Hữu Huân: Khi chúng ta đang sống trong thời kỳ bất định, có nghĩa rằng rất khó có thể dự đoán được những gì sẽ xảy ra trong thời gian tới bởi có quá nhiều biến số không lường trước được thì chắc chắn, chúng ta vẫn phải đối mặt với những khó khăn, thách thức. Và theo tôi, nền kinh tế nước ta vẫn sẽ đối mặt với hai thách thức chính.

Một là thách thức từ bên ngoài: Diễn biến và kết cục của cuộc xung đột Nga – Ukraine và Trung Quốc có dần mở cửa lại hay không. Hai yếu tố này sẽ chi phối toàn bộ tình hình kinh tế vĩ mô thế giới trong năm 2023 và ảnh hưởng trực tiếp đến Việt Nam. 

Hai là việc xử lý những vấn đề trong nội tại nền kinh tế, đặc biệt là thị trường trái phiếu, cổ phiếu và bất động sản. Nếu chúng ta quyết liệt xử lý sớm và triệt để thì tình hình sẽ tốt hơn rất nhiều.

PV: Đối mặt với không ít thách thức và bất định như vậy, liệu Việt Nam có khả năng đạt được mục tiêu Quốc hội đã đề ra cho năm 2023 là tăng trưởng kinh tế 6,5% và tốc độ tăng CPI khoảng 4,5% không, thưa ông?

TS. Nguyễn Hữu Huân: Mặc dù nền kinh tế Việt Nam năm 2023 sẽ ẩn chứa nhiều biến số vĩ mô khó có thể lường trước được nhưng theo mô hình dự báo dựa trên trí tuệ nhân tạo mà chúng tôi đã xây dựng, xác suất để Việt Nam có thể đạt được mục tiêu mà Quốc hội đề ra là khá cao, khoảng hơn 80%. Tuy nhiên, vẫn còn đâu đó khoảng 20% khả năng chúng ta không đạt được mục tiêu. Điều này sẽ xảy ra khi các yếu tố vĩ mô thế giới biến động quá mạnh và vượt ngoài tầm kiểm soát của Việt Nam, cũng như dự trữ ngoại hối không đủ để đối phó với các tác động tiêu cực đó.

PV: Trong “nguy” có lẽ sẽ vẫn có “cơ”, vậy nền kinh tế Việt Nam năm 2023 sẽ xuất hiện những động lực tăng trưởng mới nào, thưa ông?

TS. Nguyễn Hữu Huân: Theo tôi, động lực tăng trưởng sẽ xuất hiện nếu chúng ta giải quyết tốt vấn đề của thị trường trái phiếu, cổ phiếu và bất động sản. Tốt ở đây là xử lý nhanh, đứt điểm và lấy lại niềm tin của người dân càng sớm càng tốt. 

Thứ hai là giải quyết vấn đề thanh khoản cho hệ thống ngân hàng và nền kinh tế, cũng như truyền cho thị trường tín hiệu để lựa chọn thời cơ phù hợp giảm lãi suất hỗ trợ doanh nghiệp. 

Thứ ba, chúng ta có thể kỳ vọng về tình hình địa chính trị và vĩ mô thế giới sẽ chuyển biến theo chiều hướng tích cực hơn trong năm 2023. Những yếu tố này chính là động lực tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế Việt Nam.

Trung Quốc dần nới lỏng chính sách Zero Covid là lợi thế cho Việt Nam 

PV: Từ ngày 5/12, nhiều thành phố ở Trung Quốc đã nới lỏng chính sách Zero Covid sau thời gian dài duy trì. Theo ông, điều này có tác động thế nào đến kinh tế Việt Nam trong thời gian tới?

TS. Nguyễn Hữu Huân: Đây là tín hiệu đáng mừng với Việt Nam vì Trung Quốc là đối tác thương mại dịch vụ lớn nhất của nước ta. Việc Trung Quốc dần mở cửa trở lại sẽ tác động tích cực lên thương mại, xuất nhập khẩu cũng như du lịch của Việt Nam trong thời gian tới. Điều cần làm hiện nay là chúng ta phải chuẩn bị tinh thần và kế hoạch để tận dụng được yếu tố này, tiếp tục thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của đất nước trong năm 2023, đặc biệt là du lịch.

PV: Với thị trường bất động sản, loạt động thái hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn từ Chính phủ đã và đang được triển khai thực hiện. Điều này có ảnh hưởng như thế nào đến khả năng hồi phục của thị trường địa ốc trong năm 2023?

TS. Nguyễn Hữu Huân: Nếu chúng ta có những giải pháp kịp thời và hiệu quả thì tôi tin rằng thị trường tài chính và thị trường bất động sản sẽ phục hồi trong năm 2023. Tuy nhiên, tôi cho rằng vẫn cần có thời gian và ít nhất phải đến quý II, thậm chí quý III năm 2023 chúng ta mới có thể ghi nhận được những tín hiệu tích cực từ sự phục hồi này. Đó là nếu như những giải pháp được thực thi quyết liệt và triệt để, còn không thì sẽ rất khó để thị trường bất động sản có thể hồi phục trong ngắn hạn.

PV: Trân trọng cảm ơn ông!

Thị trường bất động sản ngày càng tăng trưởng về “chất”

Thị trường bất động sản Việt Nam đã trải qua một thập kỷ “cất cánh” sau khi vực dậy từ “vũng bùn” suy thoái trong giai đoạn 2011 – 2012. Tuy có cả nốt trầm, nốt bổng nhưng nhìn chung, giới chuyên gia đánh giá thị trường đã phát triển rất tích cực.

Nhắc lại chu kỳ tăng trưởng 10 năm tại Diễn đàn “Dự báo thị trường bất động sản 2023” do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp phối hợp với Hiệp hội Bất động sản Việt Nam tổ chức, ông Nguyễn Chí Thanh, Phó Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam cho biết: “Thị trường bất động sản trong nhiều năm qua hầu như liên tục tăng về giá, bên cạnh đó các loại hình sản phẩm cũng ngày càng đa dạng. Kể cả trong giai đoạn đại dịch Covid-19, bất chấp dịch bệnh hoành hành mạnh mẽ, giá bất động sản ở các tỉnh thành đều có xu hướng tăng”.

Ông Thanh đánh giá, đây đều là những dấu hiệu cho thấy sự tích cực của thị trường. Theo đó, những năm qua kinh tế vĩ mô cũng như cơ sở hạ tầng đều được chú trọng đầu tư để phát triển. Hiện nay, không chỉ Hà Nội, TP.HCM hay những thành phố lớn mà ở cả một số tỉnh trước đây được coi là vùng sâu, vùng xa cũng đều đã xuất hiện những dự án bất động sản được đầu tư chất lượng, có sức hút lớn.

“Trước đây, chúng ta kéo người dân ra khỏi trung tâm rất khó nhưng hiện giờ đã khác rồi. Đơn cử như trong 2 – 3 năm qua, một số dự án nằm ngoài vành đai 3 được đầu tư bài bản đã thu hút nhu cầu ở thật của người dân. Tôi cho rằng các nhà đầu tư biết thay đổi chiến lược, hành động cẩn thận, kỹ lưỡng và cho ra mắt những dự án quy mô lớn, chất lượng tốt, hạ tầng đồng bộ thì chắc chắn họ sẽ có chỗ đứng vững trên thị trường, ra hàng tới đâu là hết tới đó”, ông Thanh nêu dẫn chứng.

Đồng tình với quan điểm trên, bà Trang Bùi, Tổng giám đốc Cushman & Wakefield Việt Nam cũng cho rằng thị trường bất động sản tại Việt Nam ngày càng có sự tăng trưởng mạnh mẽ về “chất”.

Cụ thể, bà Trang Bùi phân tích: “Người dân có nhu cầu mua nhà, đặc biệt là những người có khả năng tài chính mạnh ngày càng dành sự quan tâm nhiều đến môi trường sống cân bằng và bền vững. Đối với họ, ngôi nhà để ở không chỉ là một không gian sống đơn thuần. Vì thế, những đại đô thị hay bất động sản “all in one” có quy mô lớn, được quy hoạch tốt, kèm theo đó là nhiều tiện ích giúp đem lại trải nghiệm đáng sống sẽ hấp dẫn khách mua, đặc biệt là khách có nhu cầu thực”.

Bà Trang Bùi đã đưa ra những dẫn chứng dựa trên báo cáo nghiên cứu mới nhất của Cushman & Wakefield. Theo đó, nguồn cung mới tiếp tục có xu hướng dịch chuyển ra khu vực ngoại thành. Người dân cũng không còn quá lo ngại về việc mua nhà ở nơi cách xa trung tâm, lý do là bởi hạ tầng kết nối với các quận nội đô giờ đây đã dần được cải thiện.

Song hành với đó là ngày càng có nhiều chủ đầu tư dành sự chú trọng vào các công trình tiện ích đi kèm nhà ở như sân golf, trung tâm spa, cơ sở làm đẹp, bể bơi, phòng tập thể thao,… để nâng tầm chất lượng sống cho cư dân.

Theo Tổng giám đốc Cushman & Wakefield Việt Nam, trong bối cảnh hạn chế tín dụng như hiện nay, người mua để ở và người mua đầu tư dài hạn chiếm phần lớn. Khách hàng quan tâm nhiều hơn đến các dự án đã hoàn thành, cung cấp các tiện ích phù hợp, tình trạng pháp lý rõ ràng, chủ đầu tư uy tín. Ngoài ra, môi trường sống xanh, có khả năng kết hợp với các hoạt động chăm sóc sức khỏe và hoạt động giải trí sẽ là những điểm cộng lớn giúp dự án trở nên hấp dẫn trong mắt người mua.

Việt Nam và vị thế “con rồng cuối cùng” của châu Á

Tuy ngày càng tăng trưởng về “chất” nhưng theo vị chuyên gia, thị trường bất động sản Việt Nam vẫn còn phụ thuộc rất nhiều vào đòn bẩy tài chính, trong khi đây là lĩnh vực đặc thù đòi hỏi phải có tầm nhìn dài hạn và nguồn vốn rất lớn.

Báo cáo nghiên cứu của Cushman & Wakefield cũng cho thấy thị trường bất động sản đang bị mất cân bằng. Cụ thể, cấu trúc hợp lý đòi hỏi vốn chủ sở hữu phải có ít nhất từ 30 – 40%, nhưng hiện nay, con số này ở Việt Nam lại là dưới 20%. Bên cạnh đó, các thể loại nợ như nợ ngân hàng, nợ trái phiếu,… chỉ nên ở ngưỡng từ 50% trở xuống, thay vì trên 80% như thực trạng thị trường.

Do đó, để khắc phục tình trạng “cán cân” thị trường bị lệch, nhất là thời buổi khó khăn như hiện nay, bà Trang Bùi đưa ra giải pháp gỡ khó cho ngành địa ốc: “Các chủ đầu tư phải có sự tập trung cao độ để tái cấu trúc những khoản nợ bất động sản. Song song với đó cũng cần tái cấu trúc những danh mục định hướng phát triển để tập trung vào các lĩnh vực thế mạnh”. 

Bên cạnh đó, theo nữ chuyên gia, một trong những yếu tố quan trọng nhất để giúp thị trường cân bằng và phát triển ổn định, bền vững trong tương lai chính là phải có thêm nhiều nhà đầu tư bất động sản chiến lược với tầm nhìn trung và dài hạn từ 5-10 năm.

Tổng giám đốc Cushman & Wakefield Việt Nam phân tích, lợi thế của Việt Nam khi “đi sau” chính là việc chúng ta hoàn toàn có thể học hỏi hướng đi của những thị trường đã “trưởng thành” như Nhật Bản, Hàn Quốc hay Thái Lan. Đồng thời, vì thị trường Việt Nam trẻ hơn nên cũng giàu tiềm năng khai thác hơn so với những quốc gia trên.

Để chứng minh cho luận điểm trên, bà Trang Bùi đã đưa ra những đánh giá cá nhân về sự khác biệt giữa Việt Nam và Thái Lan: “Việt Nam hoàn toàn có khả năng bứt phá để trở thành “con rồng cuối cùng” của châu Á. Việt Nam không giống như Thái Lan. Sự khác biệt nằm ở chỗ xứ sở chùa Vàng giờ đây không còn là “cực hút” được đầu tư nước ngoài, lý do là bởi trong những năm qua, quốc gia này đã xây dựng hạ tầng dày đặc và hiện giờ rất khó có thể xây thêm. Do đó, Thái Lan trong tương lai sẽ không còn là nơi hấp dẫn dòng vốn FDI chảy vào, GDP cũng không tăng nhiều bởi các nhà đầu tư không nhìn thấy tiềm năng khai thác lớn nữa”.

Ngoài ra, bà Trang Bùi còn khẳng định bất động sản là lĩnh vực vô cùng gần gũi với đời sống của mọi tầng lớp người dân chứ không phải chỉ dành riêng cho giới nhà giàu. Dựa trên mô hình tháp Maslow Bất động sản, có thể thấy ở mỗi độ tuổi khác nhau mà đa số người dân sẽ có nhu cầu khác nhau về các phân khúc bất động sản.

Cụ thể, trong giai đoạn mong muốn an cư, người dân sẽ tập trung tìm hiểu các bất động sản nhà ở (đất nền, chung cư, nhà ở xã hội,…). Trong giai đoạn tập trung phát triển sự nghiệp, bất động sản thương mại và công nghiệp sẽ liên quan nhiều đến cuộc sống và công việc của nhiều người. Đến khi có nhu cầu hưởng thụ, bất động sản nghỉ dưỡng (biệt thự, condotel, shophouse,…) sẽ là phân khúc đáp ứng. Cuối cùng là khi về hưu, chăm sóc sức khỏe trở thành một trong những mối quan tâm hàng đầu thì mô hình bất động sản dưỡng lão xuất hiện.

“Xét trên góc độ khách quan, bất động sản chính là “xương sống” của nền kinh tế, của mục tiêu an sinh xã hội và trải dài ở tất cả các phân khúc. Lĩnh vực này trở nên thú vị vì đó chính là sự đầu tư cho tương lai. Viễn cảnh phát triển của thị trường bất động sản Việt Nam trong thập kỷ tới sẽ không chỉ dừng lại ở căn hộ, đất nền hay nhà ở xã hội mà còn là rất nhiều phân khúc khác”, bà Trang Bùi nhấn mạnh tầm quan trọng của lĩnh vực bất động sản đối với sự phát triển của Việt Nam./.

Năm 2022, tăng trưởng kinh tế Việt Nam đạt 8,02%, được coi là một kỳ tích, vượt khá nhiều mục tiêu kế hoạch. Nếu quyết tâm nâng cao năng lực thể chế, tính minh bạch và niềm tin của nhà đầu tư, kinh tế Việt Nam hoàn toàn có thể giành thêm kỳ tích mới trong năm 2023.

********

Điểm sáng kinh tế Việt Nam 2022 và triển vọng 2023

Vượt qua những khó khăn sau hai năm liền ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19, kinh tế Việt Nam năm 2022 phát triển khá toàn diện, đạt và vượt kế hoạch 14/15 chỉ tiêu kinh tế xã hội được Quốc hội giao, GDP tăng trưởng 8,02%. Đặc biệt, số doanh nghiệp thành lập mới trong năm 2022 đạt 148,5 nghìn; doanh nghiệp quay trở lại hoạt động đạt 59,8 nghìn. Đây là những kết quả rất ấn tượng, là nền tảng quan trọng để nền kinh tế vượt qua những khó khăn được dự báo trong năm 2023 và giành thêm những kỳ tích mới.

Trước đó vào tháng 9/2022, Ngân hàng Thế giới (WB) nhấn mạnh: Hơn 90% các nền kinh tế phát triển, 80% các nền kinh tế đang phát triển và thị trường mới nổi đều bị hạ dự báo tăng trưởng cho năm 2022 và 2023. 

Ngày 7/10/2022, WB nhấn mạnh: Thế giới đang đối mặt với “làn sóng thứ 5 của cuộc khủng hoảng nợ”, nhiều quốc gia đang phải đối mặt hoặc có nguy cơ mắc nợ trong bối cảnh lạm phát toàn cầu gia tăng và lãi suất tăng cao. Ngay các nền kinh tế lớn cũng lúng túng trước bài toán tăng mạnh lãi suất có thể gây ra suy thoái kinh tế toàn cầu, nhưng việc thả lỏng cho lạm phát tiếp tục tăng cao sẽ còn tồi tệ hơn.

Ngày 11/10/2022, Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) cảnh báo: Thế giới đang ở trong giai đoạn “rất mong manh”, với lạm phát tiếp tục gia tăng tốc độ tăng trưởng kinh tế ngày một chậm lại (năm 2022 chỉ tăng 3,2% GDP, so với 6% GDP năm 2021 và năm 2023 chỉ còn là 2,7%); năm 2023 có 25% khả năng tăng trưởng kinh tế toàn cầu sẽ giảm xuống dưới mức 2% và hơn 1/3 nền kinh tế toàn cầu sẽ chứng kiến ​​hai quý liên tiếp tăng trưởng âm; cả 3 nền kinh tế lớn nhất là Mỹ, Liên minh châu Âu và Trung Quốc đều sẽ đều tăng chậm lại.

Tuy nhiên, IMF và WB trong dự báo mới nhất đều nâng triển vọng tăng trưởng kinh tế của Việt Nam năm 2022 từ 7-7,5% GDP. Nikkei Asia đánh giá Việt Nam dẫn đầu khu vực Đông Nam Á và đứng thứ 8 thế giới về đà phục hồi sau đại dịch COVID-19. Moody’s vào tháng 9/2022 đã nâng xếp hạng tín nhiệm quốc gia dài hạn của Việt Nam từ mức Ba3 lên mức Ba2, triển vọng ổn định (chỉ kém mức đầu tư một bậc). Fitch cũng đang xếp Việt Nam ở hạng BB và triển vọng tích cực.  Việt Nam được kỳ vọng trở thành thị trường tiêu dùng toàn cầu lớn thứ 10 thế giới vào năm 2030, vượt qua cả Đức và Anh…

Theo báo cáo của Chính phủ trong phiên khai mạc ngày 20/10 kỳ họp thứ 4 Quốc hội khóa XV, năm 2022, kinh tế nước ta phục hồi mạnh mẽ và sẽ là năm đầu tiên trong giai đoạn 3 năm dịch Covid-19 qua, Việt Nam đạt và vượt 14/15 chỉ tiêu kinh tế kế hoạch đặt ra, với tăng trưởng GDP khoảng 8%.

Đặc biệt, xuất khẩu của Việt Nam nổi lên như điểm sáng cả về kim ngạch, mức xuất siêu, cơ cấu hàng xuất và sự phục hồi thị trường. Chỉtrong 11 tháng năm 2022, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa ước đạt 673,8 tỷ USD, tăng 11,8% so với cùng kỳ năm trước, vượt kết quả năm 2021 (668,5 tỷ USD). Trong đó, xuất khẩu ước đạt 342,2 tỷ USD, tăng 13,4%; nhập khẩu ước đạt 331,6 tỷ USD, tăng 10,1%; xuất siêu ước đạt 10,6 tỷ USD. 35 mặt hàng đạt kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD, chiếm 93,7% tổng kim ngạch xuất khẩu; trong số này có 8 mặt hàng xuất khẩu đạt trên 10 tỷ USD. Lần đầu tiên xuất khẩu thủy sản Việt Nam có thể đạt mức 11 tỷ USD, tức về đích trước hẹn so với mục tiêu Chính phủ đặt ra là đạt 10 tỷ USD vào năm 2025.

Tất cả các thị trường xuất khẩu đều phục hồi so với năm 2021. Trong đó, các thị trường là đối tác ký kết Hiệp định Thương mại tự do (FTA) với Việt Nam có tăng trưởng ở mức cao, như: Liên minh châu Âu (EU) tăng 23,5%; khu vực Đông Nam Á tăng 23,3%.

Sau hơn 35 năm thực hiện đường lối đổi mới và 15 năm thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 7 khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, từ một nước luôn thiếu đói, Việt Nam đã khẳng định vị thế cường quốc nông nghiệp, với hàng chục nông sản hàng hóa xuất khẩu thuộc tốp dẫn đầu thế giới, như lúa gạo, cafe, chè, cao su, hạt điều và tôm, cá basa… Việt Nam xuất khẩu nông sản năm 2021 đạt trên 48 tỷ USD và đang tự tin cán mốc xuất khẩu trên 50 tỷ USD trong năm 2022, với 7 sản phẩm/nhóm sản phẩm có giá trị xuất khẩu trên 2 tỷ USD, gồm: cà phê, cao su, gạo, rau quả, điều, tôm, sản phẩm gỗ…

Đặc biệt, nông nghiệp là ngành duy nhất xuất siêu từ khu vực kinh tế trong nước, với mức xuất siêu có năm tới 6-7 tỷ USD. Xuất khẩu nông sản tăng mạnh trực tiếp góp phần để Việt Nam đạt kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa năm 2022 trên 700 tỉ USD (tăng 7 lần so với năm 2007 và duy trì vị trí vững chắc trong xếp hạng cao của Việt Nam trên thế giới cả về xuất và nhập khẩu, với vị trí thứ 23 xuất khẩu hàng hóa và thứ 20 về nhập khẩu năm 2021, so với mức tương ứng của năm 2006 là thứ 50 và thứ 44).

Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) được chính thức triển khai trên phạm vi toàn quốc từ năm 2018, với trọng tâm là phát triển sản phẩm nông nghiệp, phi nông nghiệp, dịch vụ có lợi thế ở mỗi địa phương theo chuỗi giá trị, có khả năng cạnh tranh cao trên thị trường trong nước và quốc tế. Đến nay, cả nước đã có gần 7.500 sản phẩm OCOP đạt 3 sao trở lên được thị trường đón nhận tích cực, giúp mở rộng quy mô sản xuất, tăng giá trị sản phẩm, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nông dân.

Thu từ cân đối hoạt động xuất nhập khẩu đạt gần 264.000 tỷ đồng, tăng tới 25,1%; từ đó, góp phần thu ngân sách Nhà nước 11 tháng đã vượt hơn 16% so với dự toán, trong đó ngân sách trung ương tăng gần 15% dự toán.

Những thành quả trên là hội tụ sự nỗ lực chung của cả hệ thống chính trị và cộng đồng doanh nghiệp, sự đoàn kết và ủng hộ của người dân, đặc biệt là từ việc chuyển hướng chiến lược từ “zero COVID” sang mở cửa, phục hồi kinh tế hiệu quả và bám sát các nguyên tắc nền tảng xuyên suốt trong quá trình phát triển kinh tế của Việt Nam, nổi bật là xây dựng nền dân chủ, Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; thực hiện chính sách ngoại giao độc lập tự chủ, đa dạng hóa, đa phương hóa, là bạn, đối tác tin cậy, trách nhiệm vì mục tiêu hòa bình, hợp tác, phát triển; hướng đến con người, lấy con người là trung tâm, chủ thể, nguồn lực và mục tiêu của phát triển.

Tăng cường kiểm soát, lành mạnh hóa thị trường tín dụng, trái phiếu và bất động sản

Năm 2023, Việt Nam đạt ngưỡng 100 triệu dân và quy mô GDP cán mốc 10 triệu tỷ đồng. Dù nền kinh tế Việt Nam đang có đà phục hồi mạnh mẽ, nhưng những bất định cũng gia tăng khiến tăng trưởng kinh tế và xuất nhập khẩu có thể chậm lại và thu hút vốn đầu tư nước ngoài chưa có đột phá rõ rệt.

Là nền kinh tế có độ mở cao, Việt Nam đang đối diện với áp lực điều hành giá, lãi suất, tỷ giá trước xu hướng lạm phát toàn cầu tăng cao và chính sách thắt chặt tiền tệ của các ngân hàng trung ương Mỹ và châu Âu (hai thị trường chính chiếm 41% thị phần xuất khẩu của Việt Nam).

Sự cảnh báo nóng gắn với các thách thức về triển vọng kinh tế thế giới và nội lực kinh tế cùng những rủi ro và bất cập trong quản lý thị trường, đòi hỏi chúng ta kiên định mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, đảm bảo các cân đối lớn của nền kinh tế; triển khai đồng bộ chương trình phục hồi và các chương trình mục tiêu quốc gia; đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, phát triển và nâng cao năng lực thể chế, tính minh bạch và hiệu quả cho thị trường, củng cố tâm lý và niềm tin của nhà đầu tư.

Hơn nữa, thực tiễn cũng đòi hỏi cần có nhiều đột phá thực sự và đồng bộ, thực chất cả trong nhận thức và thể chế trong tháo gỡ điểm nghẽn về ổn định cung cầu, giá cả các mặt hàng thiết yếu (nổi bật là xăng dầu) cho sản xuất, đời sống; đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công; tăng cường kiểm soát và lành mạnh hóa các thị trường trái phiếu doanh nghiệp, thị trường bất động sản và thị trường tín dụng, thị trường lao động, cũng như trong tái cơ cấu kinh tế và định hướng lại hoạt động sản xuất kinh doanh, tăng cường thu hút FDI đầu tư mới và chuyển giao công nghệ, thúc đẩy liên kết giữa khu vực FDI và kinh tế trong nước; tiếp tục đẩy mạnh kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kiểm soát nợ xấu, nợ thuế và chi phí vốn của doanh nghiệp; thực hiện hiệu quả chính sách an sinh xã hội, chăm lo đời sống nhân dân, nhất là vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, hải đảo…

Đồng thời, chủ động khai thác tốt hơn các cơ hội kinh tế gắn với việc tham gia các FTA thế hệ mới, từ mối quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa Việt Nam – Hàn Quốc và Mỹ – ASEAN mới được thiết lập cuối năm 2022, cũng như từ sự nồng ấm trở lại quan hệ Việt – Đức được ghi nhận từ sau chuyến thăm chính thức Việt Nam của Thủ tướng Đức trung tuần tháng 11/2022.

Đặc biệt, tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường, chủ động đánh giá các tác động và thông tin dự báo tình hình thị trường hàng hóa trong nước và thế giới, chính sách, quy định mới của các quốc gia đến sản xuất, xuất, nhập khẩu của Việt Nam; tăng năng lực phản ứng chính sách và phản ứng thị trường linh hoạt, kịp thời và hiệu quả, hướng tới hài hòa về cơ cấu hàng hóa, cơ cấu thị trường và cán cân thương mại với từng thị trường, khu vực; hài hòa giữa các mục tiêu ngắn hạn và dài hạn; hài hòa cơ hội tham gia và hưởng thụ thành quả tăng trưởng; Nâng cao hàm lượng đổi mới sáng tạo trong sản phẩm xuất khẩu; xây dựng và phát triển thương hiệu hàng hóa Việt Nam; phát triển xuất, nhập khẩu phải gắn với quy hoạch, kế hoạch phát triển ngành và địa phương theo tinh thần Chương trình hành động triển khai chiến lược xuất, nhập khẩu hàng hóa đến năm 2030 theo Quyết định số 1445/QĐ-TTg ngày 19/11/2022.

Phát huy các thành công, không chủ quan, tự mãn và các khai thác tốt hơn các động lực từ nền tảng đã có, chủ động nhận diện và linh hoạt vượt qua các thách thức, vừa chia sẻ niềm vui, tự tin và tự hào, vừa tỉnh táo nhận diện đúng để hành động đúng cả trong kinh doanh và trong quản lý, cả vĩ mô và vĩ mô, cả nước mắt và lâu dài, nhằm tiếp tục hoàn thành kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội năm 2023 mà Chính phủ đề ra, với tăng trưởng GDP khoảng 6,5%; GDP bình quân đầu người đạt khoảng 4.400 USD.

Tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo trong GDP đạt khoảng 25,4-25,8%; Tốc độ tăng chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân khoảng 4,5%; Tốc độ tăng năng suất lao động xã hội bình quân khoảng 5-6%; Tỷ trọng lao động nông nghiệp trong tổng lao động xã hội đạt 26,2%; Tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 68%, trong đó có bằng, chứng chỉ đạt khoảng 27,5%; Tỷ lệ thất nghiệp ở khu vực thành thị dưới 4%; Tỷ lệ hộ nghèo (theo chuẩn nghèo đa chiều) giảm khoảng 1-1,5%; Số bác sĩ trên 10.000 dân đạt khoảng 12 bác sĩ; Tỷ lệ tham gia bảo hiểm y tế đạt 93,2% dân số; Tỷ lệ số xã đạt chuẩn nông thôn mới đạt 78%.

Một yếu tố khác đó là cuộc xung đột Nga – Ukraina cũng đang và sẽ tiếp tục ảnh hưởng chung tới sự phát triển của kinh tế thế giới, giá nhiên liệu tăng cao đang có những tác động nhất định tới thị trường Việt Nam. Đồng thời, để đối phó với sự biến động thì một số quốc gia đã liên tục điều chỉnh lãi suất tiền tệ, cũng sẽ có tác động tới các hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam. Trong bối cảnh đó, chúng ta cần tiếp tục phát huy sức mạnh của các doanh nghiệp nội địa, nhằm tạo động lực trong năm 2023 và giai đoạn tiếp theo. Điểm thuận lợi là hiện nay Việt Nam có quỹ đầu tư công lên tới hơn 900 nghìn tỷ đồng, có nghĩa là chúng ta đang có nguồn lực rất mạnh, tuy nhiên vấn đề quan trọng nhất mang tính then chốt là phải nâng cao được năng lực thể chế, các chính sách phải thật sự thông thoáng để khôi phục niềm tin của doanh nghiệp, nhà đầu tư. Vận dụng linh hoạt được các chính sách và nguồn lực hiện có, kinh tế Việt Nam hoàn toàn có thể đạt được kết quả tăng trưởng 6,5 – 6,7% trong năm 2023.