Nội dung chính
Vận dụng bài học khơi thông nguồn lực từ Đại thắng mùa Xuân 1975 vào bối cảnh hiện nay là chìa khóa để tháo gỡ điểm nghẽn thể chế và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.
Chiến thắng mùa Xuân năm 1975, với đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, không đơn thuần là một cột mốc quân sự giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Nhìn từ góc độ quản trị chiến lược, đó là bài học mẫu mực về khả năng huy động sức mạnh tổng hợp, kết nối mọi nguồn lực từ trong nước ra quốc tế để đạt được mục tiêu tối thượng. Trong giai đoạn phát triển mới, khi Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa của cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0, việc tái hiện tinh thần “huy động tổng lực” này trong kinh tế và thể chế trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Bài học về sức mạnh tổng hợp: Khi nguồn lực kiều bào là “vũ khí” chiến lược
Tiến sỹ Phạm Thị Hồng Hà (Viện Sử học – Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) nhận định rằng, cốt lõi của thắng lợi năm 1975 chính là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa nội lực và ngoại lực. Ngày nay, “ngoại lực” này không còn là sự hỗ trợ quân sự hay vật chất đơn thuần, mà chính là cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.
Kiều bào không chỉ là cầu nối ngoại giao mà còn là kho tàng tri thức, công nghệ và mạng lưới kinh doanh toàn cầu. Việc nhìn nhận kiều bào như một bộ phận hữu cơ của nội lực quốc gia sẽ tạo ra cú hích lớn cho các chương trình đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ cao.
Những “điểm nghẽn” khiến nguồn lực chưa được khai thác tối đa
Dù tiềm năng rất lớn, nhưng thực tế cho thấy sự kết nối hiện nay vẫn còn rời rạc. Theo phân tích chuyên sâu, có ba rào cản chính đang cản trở dòng chảy tri thức từ kiều bào về nước:
- Thủ tục hành chính rườm rà: Cơ chế tiếp nhận chuyên gia còn thiếu linh hoạt, gây tâm lý e ngại cho những người muốn đóng góp.
- Thiếu cơ chế tài chính đột phá: Các quy định về chi tiêu cho nghiên cứu khoa học còn cứng nhắc, chưa theo kịp thực tế vận hành của các lab nghiên cứu quốc tế.
- Thiếu đầu mối điều phối: Các hoạt động kết nối hiện nay chủ yếu mang tính tự phát, thiếu một chiến lược tổng thể để định hướng nguồn lực vào những lĩnh vực then chốt.
Giải pháp đột phá để thu hút nhân tài toàn cầu
Để chuyển hóa tiềm năng thành động lực tăng trưởng, Việt Nam cần những điều chỉnh chính sách mang tính “cách mạng”:
- Thu hút theo dự án: Thay vì cơ chế biên chế, hãy áp dụng cơ chế thuê chuyên gia theo dự án cụ thể với mức lương cạnh tranh dựa trên hiệu quả công việc (KPIs).
- Trao quyền tự chủ: Mở rộng quyền tự quyết cho các tổ chức khoa học và công nghệ trong việc quản lý nhân sự và tài chính.
- Chuẩn hóa pháp lý: Hoàn thiện luật sở hữu trí tuệ và chuyển giao công nghệ tiệm cận với thông lệ quốc tế để bảo vệ quyền lợi cho các nhà sáng tạo.
Chuyển dịch tư duy phát triển: Từ lao động giá rẻ sang kinh tế tri thức
Thạc sỹ Hoàng Thị Thu Hằng (Viện Nghiên cứu Văn hóa) nhấn mạnh rằng, nếu năm 1975 là tinh thần tự lực tự cường để giành độc lập, thì nay tinh thần đó phải được chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh dựa trên tri thức. Nội lực quốc gia giờ đây không còn nằm ở tài nguyên khoáng sản hay nhân công giá rẻ, mà nằm ở chỉ số sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực.
Đặt con người làm trung tâm của hệ sinh thái sáng tạo
Việc thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá khoa học công nghệ sẽ chỉ thành công khi chúng ta thay đổi cách đối xử với nhân tài. Một môi trường làm việc hấp dẫn không chỉ cần lương cao, mà cần một hệ sinh thái nơi trí thức được tôn trọng, được trao quyền và được bảo vệ bởi một hành lang pháp lý minh bạch.
Thay vì dàn trải nguồn lực, Việt Nam nên tập trung chiến lược vào các “mũi tên xuyên phá” như: Trí tuệ nhân tạo (AI), Công nghệ bán dẫn, Chuyển đổi số toàn diện và Năng lượng xanh. Đây là những lĩnh vực có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cực cao và thay đổi vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Tái định nghĩa “Đại đoàn kết” trong kỷ nguyên hội nhập
Trong bối cảnh mới, khái niệm “đại đoàn kết” cần được mở rộng ra ngoài phạm vi xã hội. Đó phải là sự kết nối chặt chẽ giữa Nhà nước – Nhà khoa học – Nhà doanh nghiệp (mô hình Triple Helix). Sự giao thoa giữa khu vực công và tư, giữa tư duy quản lý và tư duy thị trường sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp to lớn.
Bài học từ năm 1975 cho thấy: Khi mục tiêu chung được xác định rõ ràng và mọi nguồn lực được khơi thông đúng lúc, không có khó khăn nào là không thể vượt qua. Việc tháo gỡ những “điểm nghẽn” thể chế hiện nay chính là cách chúng ta hiện thực hóa tinh thần tự lực, tự cường trong thời đại mới.
Lời kết: Sự bứt phá của một quốc gia không nằm ở việc họ có bao nhiêu tài nguyên, mà ở cách họ tổ chức và vận hành những nguồn lực đó. Khi con người được đặt vào trung tâm và thể chế trở thành bệ phóng thay vì rào cản, Việt Nam hoàn toàn có thể tạo nên những “đại thắng” mới trong phát triển kinh tế.
Theo bạn, rào cản lớn nhất hiện nay đối với các chuyên gia khi muốn cống hiến cho nước nhà là gì? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn ở phần bình luận dưới đây!
