Nội dung chính
Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang khẩn trương hoàn thiện dự thảo Thông tư về an toàn và quản lý rủi ro trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo nhằm thiết lập hành lang pháp lý vững chắc cho công nghệ AI.
Tại buổi Họp báo kết quả hoạt động ngành ngân hàng quý I/2026, ông Lê Hoàng Chính Quang – Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin đã nhấn mạnh bước đi chiến lược của NHNN trong việc đón đầu làn sóng công nghệ. Việc ban hành Thông tư về quản lý rủi ro AI, dự kiến hoàn tất ngay trong quý II/2026, không chỉ là yêu cầu cấp thiết để bảo vệ người dùng mà còn là nền tảng để các ngân hàng tự tin triển khai các mô hình học máy (Machine Learning) và tự động hóa quy trình mà vẫn đảm bảo an toàn hệ thống.
Kiện toàn thể chế và định hướng phát triển dựa trên Nghị quyết 57
Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo, NHNN đã thiết lập một lộ trình bài bản với 05 trụ cột cốt lõi: Phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, dữ liệu và Đề án 06. Ngành ngân hàng đã cụ thể hóa tinh thần này thông qua Kế hoạch hành động với 105 nhiệm vụ trọng tâm và Chỉ thị số 02/CT-NHNN nhằm siết chặt an ninh, an toàn thông tin trong kỷ nguyên số.
Một điểm sáng đáng chú ý là việc tham mưu Chính phủ ban hành cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox). Đây chính là “vùng xanh” pháp lý cho phép các giải pháp Fintech đột phá như chấm điểm tín dụng bằng AI hay triển khai Open API được vận hành thực tế, giúp thu hẹp khoảng cách giữa công nghệ mới và quy định quản lý truyền thống.
 |
Sự bùng nổ của giao dịch số và hạ tầng thanh toán hiện đại
Chuyển đổi số không còn là khẩu hiệu mà đã trở thành thực tiễn sinh động. Hiện nay, hầu hết các dịch vụ ngân hàng cốt lõi đã hiện diện trên nền tảng số, với tỷ lệ giao dịch số tại nhiều tổ chức tín dụng (TCTD) chạm ngưỡng trên 95%.
Số liệu thống kê quý I/2026 cho thấy những con số ấn tượng:
- Giá trị giao dịch liên ngân hàng: Đạt gần 130 triệu tỷ đồng, tăng trưởng đột biến hơn 70% so với cùng kỳ.
- Thanh toán không dùng tiền mặt: Năm 2025 ghi nhận giá trị đạt gấp 28,17 lần GDP, cho thấy sự thay đổi triệt để trong hành vi tiêu dùng của người dân.
Phòng chống tội phạm công nghệ cao và bảo vệ người dùng bằng công nghệ
Trong bối cảnh tội phạm mạng ngày càng tinh vi, NHNN đã chủ động triển khai Hệ thống thông tin hỗ trợ quản lý, giám sát và phòng ngừa rủi ro (SIMO). Hiệu quả thực tế của hệ thống này đã được chứng minh qua con số: tính đến 12/4/2026, có hơn 3,7 triệu lượt khách hàng nhận được cảnh báo, giúp ngăn chặn kịp thời hơn 1,2 triệu giao dịch đáng ngờ với tổng giá trị bảo vệ lên tới gần 4,17 nghìn tỷ đồng.
Song song đó, việc làm sạch dữ liệu thông qua Đề án 06 đang mang lại kết quả rõ rệt. NHNN phối hợp cùng Bộ Công an đã thực hiện đối chiếu sinh trắc học qua CCCD gắn chip và VNeID cho gần 155 triệu hồ sơ khách hàng. Việc loại bỏ tài khoản ảo và xác thực danh tính chính xác đã giúp kéo giảm đáng kể các vụ lừa đảo trực tuyến.
Xây dựng nguồn nhân lực số: Chiến lược “Bình dân học vụ số”
Nhận thức rõ công nghệ chỉ mạnh khi con người làm chủ được nó, NHNN đã triển khai phong trào “Bình dân học vụ số” để phổ cập kỹ năng cho cán bộ nhân viên. Không chỉ dừng lại ở việc đào tạo nội bộ, ngành còn xây dựng mạng lưới hơn 2.600 “Đại sứ số” và áp dụng cơ chế đặc thù để thu hút chuyên gia công nghệ chất lượng cao từ các ngân hàng thương mại về hỗ trợ quản lý nhà nước.
Hướng tới kỷ niệm 75 năm thành lập Ngành (1951-2026), NHNN tiếp tục kiên trì triết lý: “Lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, dữ liệu là nền tảng, công nghệ là động lực”. Đây sẽ là kim chỉ nam để ngành ngân hàng không chỉ bứt phá về công nghệ mà còn đảm bảo tính an toàn, minh bạch và bền vững.
Góc nhìn chuyên gia: Việc ban hành Thông tư về AI là một bước đi tất yếu. Tuy nhiên, thách thức nằm ở việc xây dựng các tiêu chuẩn đánh giá tính “đạo đức” và tính “giải thích được” (explainability) của thuật toán AI để tránh các sai số mang tính hệ thống trong chấm điểm tín dụng hoặc phê duyệt khoản vay.
Bạn đánh giá thế nào về tác động của các quy định mới này đối với trải nghiệm người dùng ngân hàng số? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn bên dưới!