Nội dung chính
Nghề vác lúa mướn là một công việc lao động chân tay nặng nhọc nhưng đóng vai trò mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng nông sản tại các vùng quê miền Tây.
Khi ánh nắng chiều dần nhạt màu trên những con đê thuộc xã Cần Đăng, đó cũng là lúc nhịp sống lao động của những người vác lúa mướn trở nên hối hả nhất. Giữa không gian bao la của những cánh đồng lúa chín vàng rực, tiếng máy gặt đập liên hợp vang vọng, hòa cùng tiếng động cơ sà lan lừ đừ rẽ nước trên kênh 4 Tổng, tạo nên một bức tranh thu hoạch đầy sức sống nhưng cũng đầy nhọc nhằn.
Áp lực sức lực và thu nhập thực tế từ những bao lúa 50kg
Công việc này không dành cho những người yếu thế. Một bao lúa trung bình nặng khoảng 50kg, và để có thể duy trì mức thu nhập đủ trang trải cuộc sống, những người lao động phải vận hành cơ thể với cường độ cực cao. Qua khảo sát thực tế, chúng tôi ghi nhận những con số biết nói về sự đánh đổi sức khỏe lấy cơm áo gạo tiền.
- Cường độ lao động: Có những người có thể vác hơn 10 tấn lúa mỗi ngày.
- Mức thù lao: Thu nhập trung bình khoảng 50.000 đồng cho mỗi tấn lúa. Sau khi trừ chi phí, một người lao động có thể kiếm được khoảng 400.000 đồng/ngày vào mùa cao điểm.
- Khối lượng công việc: Trong những đợt thu hoạch rộ, một cá nhân có thể phải khuân vác tới 400 bao, tương đương 20 tấn lúa.
Ông Đoàn Văn Hoàng, một người lao động đã bước sang tuổi 60 tại ấp Vĩnh Hòa 2, là một minh chứng điển hình. Dù ở tuổi lẽ ra cần được nghỉ ngơi, ông vẫn phải gồng mình trên đê, vác những bao lúa nặng trịch để bù đắp cho những thất bại trong quá khứ khi làm nông nghiệp quy mô lớn.
Những góc khuất nghề nghiệp: Khi rủi ro nông nghiệp đẩy người dân vào lao động phổ thông
Không phải ai cũng chọn con đường lao động chân tay này ngay từ đầu. Nhiều người trong số họ vốn là những nông dân chính hiệu, từng có khát vọng đổi đời thông qua canh tác lúa nước. Tuy nhiên, sự biến động của thị trường và rủi ro thiên tai, dịch bệnh đã khiến nhiều hộ gia đình rơi vào cảnh nợ nần.
Trường hợp của ông Hoàng là một ví dụ về sự khắc nghiệt của kinh tế nông thôn. Từng mạnh dạn đầu tư 20 công đất trồng lúa với hy vọng làm giàu, nhưng sau nhiều mùa vụ không hiệu quả, ông đã phải gánh khoản lỗ hơn 50 triệu đồng. Chính thất bại này đã buộc ông phải chuyển từ người trực tiếp canh tác sang người làm thuê, vác lúa mướn để duy trì sinh kế.
Sự gắn kết cộng đồng và tinh thần tương thân tương ái giữa mùa gặt
Dù công việc cực nhọc, nhưng nghề vác lúa mướn tại Cần Đăng lại hình thành nên những nhóm, đội lao động có tính kết nối cao. Tại đây, sự sẻ chia không chỉ dừng lại ở việc cùng nhau làm việc mà còn là sự thấu hiểu về hoàn cảnh khó khăn của nhau.
Anh Nguyễn Tuấn Em chia sẻ về sự khác biệt giữa các loại hình vận chuyển: vác lúa từ ruộng sâu (vác lúa lồi) qua trẹt ra kênh lớn thường vất vả gấp đôi so với vác từ đồng xuống sà lan do địa hình chia cắt. Tuy nhiên, thay vì tận dụng lúc nông sản khó tiêu thụ để tăng giá, các nhóm vác lúa lại chọn cách “lấy giá hữu nghị” để hỗ trợ bà con nông dân đang gặp khó khăn khi giá lúa thấp.
Lịch trình làm việc của họ cũng vô cùng khắc nghiệt, tuân theo sự điều tiết của thời tiết: bắt đầu từ tờ mờ sáng, tranh thủ làm đến 10 giờ trước khi nghỉ tránh nắng, và tiếp tục quay lại công việc khi nắng dịu vào lúc 15 giờ chiều. Đến tận khi chập choạng tối, những bóng người vẫn còn miệt mài bên dòng kênh, hoàn thành những bao lúa cuối cùng trước khi trở về mái ấm.
Góc nhìn chuyên gia: Bài học về chuyển dịch lao động nông thôn
Câu chuyện về những người vác lúa mướn tại xã Cần Đăng không chỉ là câu chuyện về sự nhọc nhằn, mà còn phản ánh thực trạng chuyển dịch lao động tại các vùng nông thôn Việt Nam. Khi canh tác nông nghiệp truyền thống đối mặt với rủi ro cao về vốn và thị trường, một bộ phận lao động buộc phải chuyển sang các công việc dịch vụ hỗ trợ nông nghiệp (logistics nông thôn) để tồn tại.
Để phát triển bền vững, cần có những chính sách hỗ trợ vốn và kỹ thuật canh tác hiệu quả hơn cho nông dân, tránh tình trạng họ phải rơi vào vòng xoáy nợ nần và phải chọn những công việc bào mòn sức khỏe như vác lúa mướn.
Bạn nghĩ sao về sự chuyển dịch nghề nghiệp của người nông dân trong bối cảnh kinh tế hiện nay? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn ở phần bình luận bên dưới!